Бишкекте веб-сайт жасоонун баасы жана убактысы 2012-жылы

2012-жылы Бишкекте «веб-сайт жасайбыз» деп айтуу — өтө кеңири маанини билдирди. Визитка-сайттан тартып интернет-дүкөнгө чейин бардыгы «сайт» деп аталды. Баасы айырмасы — 10 эсе.

Бул макалада биз ошол кезеңдин реалдуу баа диапазонун жана техникалык негизин карайбыз.

---

Сайт түрлөрү жана реалдуу баалар (2012, USD)

1. Визитка-сайт (5-7 бет)

Баа: $200–500
Убакыт: 1–2 апта
Стек: HTML/CSS + PHP (форма үчүн) же WordPress

// Типтүү структура: статикалык HTML + байланыш формасы
// contact.php — 2012-жылдагы стандарт
<?php
if ($_SERVER['REQUEST_METHOD'] === 'POST') {
    $name    = htmlspecialchars($_POST['name']);
    $email   = htmlspecialchars($_POST['email']);
    $message = htmlspecialchars($_POST['message']);
    
    // Spam текшерүү: honeypot (2012-жылда reCAPTCHA популярдуу болгон жок)
    if (!empty($_POST['website'])) { exit; } // Ботторго туузак
    
    $to      = 'info@company.kg';
    $subject = 'Сайттан кат: ' . $name;
    $body    = "Ким: {$name}\nEmail: {$email}\n\nКат:\n{$message}";
    $headers = 'From: noreply@company.kg';
    
    if (mail($to, $subject, $body, $headers)) {
        $success = true;
    }
}
?>

2. Корпоративтик сайт CMS менен

Баа: $500–1,200
Убакыт: 2–4 апта
Стек: WordPress 3.x же жеке CMS PHP менен

WordPress 2012-жылда версия 3.4 болчу. Плагиндер: WooCommerce жаңы гана чыккан (2011), Contact Form 7 — стандарт болчу.

// Жеке CMS — кантип жасадык (WordPress колдонбогон учурда)
// Мазмунду башкаруу: admin панели + MySQL

class PageManager {
    private PDO $db;
    
    public function getPage(string $slug): ?array {
        $stmt = $this->db->prepare(
            "SELECT * FROM pages WHERE slug = ? AND is_published = 1"
        );
        $stmt->execute([$slug]);
        return $stmt->fetch(PDO::FETCH_ASSOC) ?: null;
    }
    
    public function getMenu(): array {
        return $this->db->query(
            "SELECT id, title, slug, parent_id 
             FROM pages 
             WHERE in_menu = 1 AND is_published = 1 
             ORDER BY sort_order"
        )->fetchAll(PDO::FETCH_ASSOC);
    }
    
    public function updatePage(int $id, array $data): bool {
        $stmt = $this->db->prepare(
            "UPDATE pages SET title=?, body=?, meta_desc=?, updated_at=NOW() WHERE id=?"
        );
        return $stmt->execute([$data['title'], $data['body'], $data['meta_desc'], $id]);
    }
}

3. Онлайн-магазин

Баа: $1,500–3,000
Убакыт: 6–10 апта
Стек: PHP + MySQL + аргументте: WooCommerce же жеке чечим

2012-жылы Кыргызстанда онлайн-магазин жасоодо негизги маселе платёж болчу. PayPal KG колдоогон жок. Visa/Mastercard онлайн эквайринги Казкомдо болчу — бирок баа жогору жана байланыш татаал. Практикада: наличными курьерге.

// Заказ системасы — атайын жөнөкөй (онлайн-оплата жок)
CREATE TABLE orders (
    id          INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    status      ENUM('new','confirmed','shipped','delivered','cancelled') DEFAULT 'new',
    customer_name  VARCHAR(200) NOT NULL,
    customer_phone VARCHAR(20)  NOT NULL,
    customer_address TEXT,
    total       DECIMAL(10,2),
    payment_method ENUM('cash_on_delivery') DEFAULT 'cash_on_delivery',
    -- 2012-жылда жалгыз вариант: курьерге наличными
    created_at  DATETIME DEFAULT NOW()
);

CREATE TABLE order_items (
    id         INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    order_id   INT NOT NULL,
    product_id INT NOT NULL,
    qty        INT NOT NULL,
    price      DECIMAL(10,2) NOT NULL -- Буйрутма убагындагы баа (продукт бааланып кетиши мүмкүн)
);

4. Бронирование / CRM системасы

Баа: $3,000–8,000
Убакыт: 10–16 апта
Стек: PHP, MySQL, жогорку деңгээлдеги архитектура

Мындай долбоорлор: мейманкана брони, врачка жазылуу, спорт залдын расписаниеси. Calendar логикасы, конфликт текшерүү, билдирүү системасы.

// Бронирование: убакыт конфликттерин текшерүү
function isTimeSlotAvailable(int $resourceId, DateTime $start, DateTime $end): bool {
    $stmt = $db->prepare("
        SELECT COUNT(*) FROM bookings
        WHERE resource_id = ?
          AND status NOT IN ('cancelled')
          AND (
            (start_time <= ? AND end_time > ?) OR  -- Жаңы башталыш бар бронь ичинде
            (start_time < ? AND end_time >= ?) OR  -- Жаңы бүтүш бар бронь ичинде  
            (start_time >= ? AND end_time <= ?)    -- Жаңы бронь бар бронь ичинде
          )
    ");
    $stmt->execute([
        $resourceId,
        $start->format('Y-m-d H:i:s'), $start->format('Y-m-d H:i:s'),
        $end->format('Y-m-d H:i:s'),   $end->format('Y-m-d H:i:s'),
        $start->format('Y-m-d H:i:s'), $end->format('Y-m-d H:i:s'),
    ]);
    return $stmt->fetchColumn() == 0;
}

---

Эмне үчүн баа айырмасы ошончолук чоң болду?

Фактор	Визитка	Онлайн-магазин
Бет саны	5–7	100+ (продуктулар)
Логика татаалдыгы	Жок	Себет, заказ, тарых
Admin панели	Жок / жөнөкөй	Толук CMS
Маалымат базасы	Минималдуу	Күрдөөлүү структура
Текшерүү убакыты	2–3 саат	2–3 апта

---

Рынок реалдуулугу 2012-жылда

Бишкектеги разработчиктердин орточо айлыгы: $300–500. 1 апталык иш = ~$75–125. Онлайн-магазин — 8–10 апта = $600–1,250 нарк-жараканы. Кардарга $1,500–2,000 — нормалдуу маржа.

Маселе башка жерде болчу: кардарлардын 60% веб-сайттын наркын түшүнгөн жок. «Веб-сайт $100 турат» деп ойлогон. Бул менен иштөө — техникалык чечимди жасоодон кыйыныраак болчу.

Биздин чечим: баа тизмесин ашкере кылуу. Сайтта «Визитка — $300 дан» деп жазылган. Нарктуу маектерди кыскарттык. Бюджети жок кардарлар өздөрү чыгып кетишти.

Бул принцип бугун да иштейт: нарк боюнча ачыктык — нарк жөнүндө маектерге убакыт коротпойт.